sitemap contact terms

Greeklanguage seperatorEnglish (United Kingdom)Russianlanguage seperatorChinese

15.12.17
 > ΓΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ > Τοπικά προϊόντα

Τοπικά προϊόντα


Ζαφορά

Σύμφωνα με την μυθολογία, ο Ερμής έπαιζε δίσκο με τον φίλο του τον Κρόκο, αλλά ο δίσκος έφυγε και τραυμάτισε τον Κρόκο στο κεφάλι. Τρεις σταγόνες από το αίμα του έπεσαν στο κέντρο ενός λουλουδιού που βρισκόταν στα πόδια του. Ο Ερμής λυπήθηκε τον φίλο του και τον μεταμόρφωσε σε φυτό. Οι τρεις σταγόνες έγιναν τα τρία κόκκινα στίγματα του κρόκου.
Τα στίγματα της ζαφοράς (κρόκου, ή σαφράν) συλλέγονταν στο νησί από την προϊστορική εποχή -άλλωστε η συλλογή τους ως θέμα απεικονίζεται στις περίφημες τοιχογραφίες της Ξεστής 3, του προϊστορικού οικισμού του Ακρωτηρίου. Η απεικόνιση καταδεικνύει γυναικείες μορφές σε απόκρημνα βουνά.
Ο κρόκος φυτρώνει σε δυο συγκεκριμένες περιοχές του νησιού, στο λόφο του Ταξιάρχη (Αρχάγγελου), στο Ακρωτήρι και στο λόφο του Γαβρίλου, στο Εμπορείο.
Ανήκει στο είδος Crocus cartwrightianus, ενδημικό φυτό της Ελλάδος που ανθίζει από τα τέλη Οκτωβρίου μέχρι τις αρχές Δεκεμβρίου (ο χρόνος μπορεί να ποικίλλει ανάλογα με τις κλιματολογικές ιδιαιτερότητες της κάθε χρονιάς). Είναι ό άγριος κρόκος, σε αντίθεση με τον καλλιεργούμενο στην Κοζάνη (Crocus sativus).
Στη Σαντορίνη μέχρι σήμερα βάζουν κρόκο στα διάφορα «λαμπριανά» κουλούρια και στα μελιτίνια του Πάσχα (Λαμπρή).

Oι κροκοσυλλέκτριες του Ακρωτηρίου
Σύμφωνα με την ωραία περιγραφή της αρχαιοβοτανολόγου/ αρχαιολόγου Ανάγιας Σαρπάκη*, οι γυναίκες που ήθελαν να προλάβουν τη ζαφορά, έπρεπε να είναι ήδη στο βουνό με το πρώτο φως του ήλιου. Οπως και στην Κυκλαδική εποχή, έτσι και οι κροκοσυλλέκτριες του πρόσφατου παρελθόντος χρησιμοποιούσαν τον δείκτη και τον αντίχειρα για να κόψουν το άνθος στη βάση του. Οι «μαζώχτρες», μόνο γυναίκες, έπρεπε να έχουν καλή σωματική υγεία γιατί η περισυλλογή του κρόκου ήταν επικίνδυνη. Τα άνθη βρίσκονταν σε μέρη δύσβατα και απόκρημνα. Στα πολύ απόκρημνα μέρη, οι γυναίκες τα μάζευαν ξυπόλυτες έτσι ώστε να γατζώνονται στο έδαφος για περισσότερη ασφάλεια.
Η ζαφορά συλλέγεται τις δροσερές ώρες της ημέρας γιατί τα στίγματα, το πολυτιμότερο μέρος του φυτού, πρέπει να ξεχωρίζονται γρήγορα πριν μαραθεί το κομμένο άνθος. Μερικές φορές η διαδικασία γινόνταν στο σπίτι, όπου τα πέταλα πετιούνταν, αλλά συνήθως γινόταν στην εξοχή, ακριβώς μετά την περισυλλογή.
Οι κροκοσυλλέκτριες συνήθως δεν πουλούσαν τη ζαφορά, την έδιναν ως δώρο σε φίλες τους από άλλα χωριά της Θήρας.
Εχει υπολογιστεί ότι χρειάζονται γύρω στα 30.000 άνθη για να παραχθεί ¼ του κιλού ζαφορά και τρία πανέρια ήθελαν οι νοικοκυρές για να κάνουν τα γλυκίσματα της χρονιάς.

INFO

Οι Σαντορινιές προμηθεύονταν ζαφορά και από άλλα μέρη, την Ανάφη, τη Φολέγανδρο, την Ιο. Πολύ πριν από το Πάσχα έρχονταν πλανόδιοι με μικρούς ζυγούς, ειδικούς για το ζύγισμα της ζαφοράς.

* Από το βιβλίο «Σαντορίνη: Θήρα, Θηρασιά, Ασπρονήσι, Ηφαίστεια», του Ιωάννη Μ. Δανέζη/ 2001, Διευθυντής Εκδοσης Εμμ. Α. Λιγνός.

Γαστρονομία - προϊόντα - ζαφορά
Γαστρονομία - προϊόντα - ζαφορά

social Twitter YouTube Facebook


 


0A ammoudi eleftherakis1

view