sitemap contact terms

Greeklanguage seperatorEnglish (United Kingdom)Russianlanguage seperatorChinese

07.12.19

Βιομηχανία-Βιοτεχνία


Ορυχεία

Η ηφαιστειακή τέφρα σκεπάζει όλη τη Σαντορίνη, εκτός από το βουνό του Προφήτη Ηλία, του Μονόλιθου, του λόφου Γαβρήλου στο Εμπορείο και ορισμένα σημεία ανάμεσα στα Φηρά και την Οία. Στην Καλντέρα το στρώμα της τέφρας ήταν παχύ και χωρίς προσμείξεις. Αυτό το γεγονός, σε συνδυασμό με την ευκολία μεταφόρτωσης στα πλοία, οδήγησε στη δημιουργία των ορυχείων θηραϊκής γης. Tις παλιές σκάλες φόρτωσης θα τις δείτε στην περιοχή των Φηρών και της Οίας, αν κάνετε τον γύρο του νησιού με σκάφος.
Η θηραϊκή γη αποτελεί σπουδαίο οικοδομικό υλικό και περιέχει οξείδια του πυριτίου σε σύμπλοκα άλατα μετάλλων. Οταν αναμιχθεί με ασβέστη μετατρέπεται σ' ένα ισχυρό κονίαμα, το οποίο σκληραίνει με την υγρασία (ακόμη και μέσα στο νερό) και με το χρόνο γίνεται ακόμη σκληρότερο. Οταν το σκάβει κανείς, συνήθως σε σχήμα θόλου, έχει εξαιρετική αντοχή και διατηρεί τις γεωμετρικές γραμμές. Χάρη σ' αυτό δημιουργήθηκαν τα περίφημα υπόσκαφα σπίτια της Σαντορίνης τα οποία ήταν φθηνά στην κατασκευή τους και οικολογικά.
Μέσα στο στρώμα αυτό της θηραϊκής γης βρίσκεται και η κίσσηρη, ή ελαφρόπετρα. Το πόσο χρήσιμο οικοδομικό υλικό είναι η θηραϊκή γη, το αποδεικνύει το γεγονός ότι χρησιμοποιήθηκε σε μεγάλα λιμενικά και άλλα έργα (διώρυγα του Σουέζ, λιμάνι της Αλεξάνδρειας και της Κωστάντζας). Η μεγάλη της ζήτηση έγινε αιτία να δημιουργηθούν τα ορυχεία στην Οία, στα Φηρά, στο Ακρωτήρι και στη Θηρασιά. Στην αρχή η εξόρυξη γινόταν με πρωτόγονα μέσα, σε στοές. Σιγά σιγά η χρήση των μηχανημάτων και η τεχνολογική εξέλιξη έκανε τους ρυθμούς πολύ γρήγορους.

Ορυχεία Θηρασιάς, Φηρών, Οίας, Ακρωτηρίου

  • Οι πρώτες μεμονωμένες εξορύξεις-εκμεταλλεύσεις έγιναν στη Θηρασιά και νότια των Φηρών. Ετσι η θηραϊκή γη μπήκε στην εγχώρια και στη διεθνή αγορά οικοδομικών υλικών. Μεγάλες ποσότητες χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή των λιμανιών της Κωνσταντινούπολης και της Κωστάντζας.
  • Το 1890 ο θεωρούμενος πατέρας της Ελληνικής βιομηχανίας Νικ. Κανελλόπουλος μίσθωσε όλα τα ορυχεία Δεσποτίδου στη Θηρασιά και συνεργάστηκε με τον Γερμανό Grohmann ιδρύοντας την εταιρεία «Ηφαιστος» που αγόρασε τα ορυχεία Διαμαντόπουλου-Κοντογούρη, νότια των Φηρών. Μέσα στο χώρο κατασκευάστηκε ένα μεγάλο εργοστάσιο ξήρανσης, λειοτρίβισης και ενσάκκισης της θηραϊκής γης, εξοπλισμένο με τα πιο σύγχρονα μηχανήματα της εποχής. Το εντυπωσιακό κτίριο, ερειπωμένο πλέον, δεσπόζει ακόμη στο χώρο των παλιών ορυχείων και θα το δείτε οδηγώντας ή περπατώντας έξω από τα Φηρά (με κατεύθυνση προς λιμάνι).
  • Τα ορυχεία ελαφρόπετρας Κακκάκη, επίσης έξω από τα Φηρά αγοράστηκαν από την εταιρεία «Σταματιάδη-Νικοσία» και από την εταιρεία «Ατλας» για την κατασκευή των ονομαστών τούβλων
  • Τα μεταλλεία Διαμαντόπουλου το 1930 περιήλθαν στην κατοχή του εφοπλιστή Πέτρου Νομικού και της εταιρείας «Λάβα» για να πουληθούν στην ΑΓΕΤ Ηρακλής γύρω στο 1970. Το 1981 σε αυτό το ορυχείο χορηγήθηκε η μόνη άδεια που εκδόθηκε για την εκμετάλλευση θηραϊκής γης. Η λειτουργία του σταμάτησε οριστικά το 1989.
  • Το 1941 οι μετοχές του Grohmann στην εταιρεία «Ηφαιστος» δημεύτηκαν και περιήλθαν στο Γενικό Λογιστήριο του κράτους και το 1975 στην ΕΤΒΑ. Ο λατομικός χώρος του «Ηφαίστου» το 1964 είχε εκμισθωθεί στη Ν. Μπουντούρογλου και Σια ΟΕ που μετονομάστηκε σε «Ατλαντίς» και συνέχισε μέχρι το 1979 την εκμετάλλευση του λατομείου, ώσπου τελείωσε η μίσθωση και σταμάτησαν οριστικά οι εργασίες.
  • Νότια του χώρου του «Ηφαίστου» η εκμετάλλευση συνεχίστηκε από διάφορους μέχρι την διακοπή, το 1984, με νόμο της εκμετάλλευσης σε όλα τα ορυχεία θηραϊκής γης που δεν διέθεταν άδεια εκμετάλλευσης βιομηχανικών υλικών.
  • Το 1979 η εταιρεία «Ατλαντίς» είχε αγοράσει το ορυχείο της «Ατλας» (τρίτο στη σειρά έξω από τα Φηρά μετά του Ηφαιστου και του Παπαγεωργίου. Και εκεί συνεχίστηκε η εξόρυξη ως το 1984.
  • Τότε διακόπηκε και η λειτουργία του ορυχείου «Ερμής» ιδιοκτησίας Μαυρομάτη, στην περιοχή της τότε Κοινότητας Μεγαλοχωρίου, κοντά στο χωριό Ακρωτήρι.
  • Μεταξύ 1935-1940 άρχισε η εκμετάλλευση των ορυχείων στην Οία από τον Ματθαίο Μαυρομμάτη με σκάλα φόρτωσης στο Αμμούδι (έκλεισε το 1974), και βόρεια του Αθηνιού από τον εφοπλιστή Μιχαήλ Καραγεώργη, το οποίο διέκοψε τη λειτουργία του το 1941. Η εκμετάλλευση εκεί συνεχίστηκε από άλλους (Χιωτόπουλος, Μαυρομάτης, Μάρκου) μετά τη μίσθωση του χώρου από τον ιδιοκτήτη του, έως την οριστική διακοπή το 1982.

INFO

  • Το 1940 τα ορυχεία της Σαντορίνης παρήγαγαν πάνω από 120.000 τόνους θηραϊκής γης και ελαφρόπετρας και έδιναν δουλειά σε 200-300 ανθρώπους.
  • Η αντίστροφη μέτρηση για τη λειτουργία τον ορυχείων είχε αρχίσει από το 1970, καθώς αυξανόταν το τουριστικό ρεύμα στο νησί.


Πηγές: «Τα ορυχεία Θηραϊκής γης, μια ιστορική καταγραφή», του Ρουσέτου Λειβαδάρου, μηχανικού μεταλλείων/Διδάκτορα στο ΕΜΠ, από το βιβλίο «Σαντορίνη-Θήρα, Θηρασιά, Ασπρονήσι, Ηφαίστεια», του Ιωάννη Μ. Δανέζη/ 2001. Διευθυντής Εκδοσης Εμμ. Α. Λιγνός.

www.eyploia.gr - Παρασκευή Μποζινέκη-Διδώνη (από τα πρακτικά επιστημονικού Συνεδρίου με τίτλο «Ιστορικά Μεταλλεία στο Αιγαίο, 19ος-20ος αιώνας» που έγινε στην Μήλο με τη συνεργασία του Πολιτιστικού Ιδρύματος Oμίλου Πειραιώς που εξέδωσε και το σχετικό βιβλίο, το 2005).

Βιομηχανία - Ορυχεία
Βιομηχανία - Ορυχεία

SANTORINI VIDEO

SANTORINI VIDEO

Έτος Γαστρονομίας 2013


view